A daren 27 ga Janairu, 1986, wata ƙungiya ta injiniyoyi ta roki manajojinsu da suyi hakuri kada su kaddamar da jirgin sama na Challenger a safiyar gobe.

Suna da bayanan. Sun kasance da gargadi. Sun yi hakki.

A cikin sekondi saba'in da uku bayan tashin, Challenger ta karye. Dukkanin tauraron dan adam guda bakwai da ke cikin jirgin sun mutu, ciki har da Christa McAuliffe, malamar makaranta wacce dalibanta ke kallon kai tsaye.

Dalilin ba wani hadari ba ne ko wani hadari da ba za a iya ganewa ba. Yana da shawara — da aka yanke ta hanyar mutane masu basira, gogewa, da niyyar kyau a taron da aka yi a daren da ya gabata. Kuma wannan yana daga cikin misalan da suka fi bayyana yadda kungiyoyi ke shawo kan kansu zuwa ga bala'i.

Gargadi

Motar tashi ta shuttle an rufe ta da O-rings na roba. Wadannan rufaffun suna da rauni da aka sani: a cikin sanyi suna tsananta kuma suna iya kasa rufewa.

Hasashen safiyar kaddamarwa ya kasance mai sanyi fiye da yadda aka saba — mai sanyi fiye da kowanne kaddamarwa da ta gabata. Injiniyoyin kamfanin da ya gina masu ƙarfafawa sun duba bayanan kuma sun kai ga wani bayani mai kyau: kar a kaddamar.

A cikin taron waya na dare, sun faɗi hakan daidai. Sun nuna jadawalin su. Sun bayyana haɗarin.

Sai dakin ya juya a kansu.

Cire hular injiniya ka sa hular gudanarwa.

NASA, a cikin matsanancin matsi na jadawalin, ta yi ƙoƙari sosai. An ce wani manaja ya yi fushi, "Ya Allah, yaushe kuke so in kaddamar — a watan Afrilu mai zuwa?"

Jagorancin kwangilar ya fadi. Sun kira wani taron sirri, a waje daga injiniyoyi. Kuma wani babban manaja ya gaya wa wani — wanda har yanzu ke kin amincewa — wani maganar da ta dinga jiyo a cikin kimiyyar yanke shawara tun daga lokacin:

"Cire hular injiniya ka sa hular gudanarwa."

A cikin wasu kalmomi: daina gaya mana abin da ya dace. Fara gaya mana abin da ya dace da mu.

An janye shawarar. An bar korafe-korafen daga takardun karshe. An ba da izinin tashi ga Challenger.

Injinjiyoyin da suka gargadinsu sun zauna cikin shiru, suna sanin da kyau abin da suka ga ya faru.

Wannan yana da suna

Abin da ya kashe waɗannan mutane bakwai ba rashin bayani bane. Amsar da ta dace tana cikin ɗakin, an bayyana ta a fili, daga mutanen da suka fi sani.

Shi ne groupthink — kalmar mai ilimin halayyar dan Adam Irving Janis game da abin da ke faruwa lokacin da sha'awar kungiyar na samun jituwa ta wuce ikon ta na ganin gaskiya.

Tunani na rukuni yana da alamar yatsan da za a iya ganowa:

• ✕Matsin lamba kan yarda — rashin jituwa yana jin kamar rashin aminci
• ✕Tsare kai na kai — mutane suna shan shakku don guje wa rikici
• ✕Wani tunani na jituwa — shiru ana karanta shi a matsayin yarda
• ✕Raguwar murya mai wahala — mutumin da ke kawo matsalar yana zama matsalar

Duk wanda daga cikin su yana nan a wannan kira. Kuma ga ɓangaren da ba ya da dadi: babu wanda ya buƙaci mutane marasa kyau. Abin da kawai ya buƙaci shi ne ƙungiya da ta so, sosai, ta yarda.

Hadarin jin dadin taron inda kowa ke gyada kai

Muna yawan tunanin taro mai kyau shine taro mai laushi. Kowa yana tare, babu jayayya, an yanke shawara.

Amma rashin rikici a cikin babban hukunci ba alama ce ta lafiya ba. Yawanci alama ce cewa wani abu ya yi shiru wanda bai kamata ya yi ba.

Kungiyoyi mafi ƙarfi suna gina juyin halin da ya sabawa. Suna samun shakku idan kowa ya yarda da sauri sosai. Suna kare mutum mai ra'ayi na sabani. Suna ɗaukar sabani a matsayin kyauta, ba barazana ba — saboda madadin haka, dakin yana cike da mutane suna fatan wani zai yi magana. Wannan juyin hali yana da tsari, kuma za a iya gina shi da gangan.

Injinan Challenger sun yi magana. Tsarin da ke kewaye da su an gina shi ne don ya sa hakan ba ya da mahimmanci.

Wannan shine ainihin darasin. Ba "ku saurari injiniyoyi" ba ne. Abin da ya ke: hanyar da wata ƙungiya ke yanke shawara na iya shafar abin da kowanne mutum a ciki ya sani a hankali.

Wannan yana haifar da tambaya da ba ta shafi NASA kawai ba: yaushe ne karon karshe da ka zauna a taro, ka sami hakkin jayayya na gaske — kuma ba ka fada ba?